De drie eisen
- Dringende reden. Daden, eigenschappen of gedragingen die maken dat voortzetting van het dienstverband redelijkerwijs niet gevergd kan worden. De wet noemt voorbeelden zoals diefstal, bedrog en grove belediging, maar de omstandigheden van het geval blijven doorslaggevend.
- Onverwijlde opzegging. Het ontslag moet direct volgen op de ontdekking. Er is ruimte voor kort onderzoek en voor het horen van de werknemer, maar dagen wachten zonder actie is fataal.
- Gelijktijdige mededeling. De reden moet op het moment van het ontslag worden meegedeeld. Later aanvullen of wijzigen kan niet.
Ontbreekt een van de drie, dan houdt het ontslag geen stand, ook als het gedrag zelf onbetwist is.
Persoonlijke omstandigheden wegen mee
De rechter weegt de aard en ernst van de gedraging tegen de persoonlijke omstandigheden van de werknemer: de duur van het dienstverband, het functioneren tot dat moment, de leeftijd en de gevolgen van het ontslag.
Daardoor kan een op zichzelf ernstige gedraging toch geen ontslag op staande voet rechtvaardigen bij een werknemer met dertig dienstjaren en een vlekkeloos verleden.
Gevolgen
Bij een terecht ontslag op staande voet vervalt het recht op loon per direct, is er geen opzegtermijn en geen transitievergoeding, en neemt het UWV in de regel verwijtbare werkloosheid aan waardoor de WW wordt geweigerd. De werknemer kan bovendien een gefixeerde schadevergoeding verschuldigd worden ter hoogte van het loon over de opzegtermijn.
Wat te doen bij een ontslag op staande voet
- Schriftelijk protesteren en zich beschikbaar houden voor werk. Dat houdt de loonvordering in stand.
- Binnen twee maanden na het einde van het dienstverband een verzoekschrift indienen bij de kantonrechter. Dat is een vervaltermijn.
- Kiezen tussen twee routes: vernietiging van het ontslag met loondoorbetaling, of berusting in het ontslag met een verzoek om een billijke vergoeding en de transitievergoeding.
- Het UWV informeren, zodat de WW-aanvraag niet zonder meer wordt afgewezen terwijl de procedure loopt.
Voor werkgevers
Een ontslag op staande voet dat sneuvelt, is duur: het loon loopt door, er kan een billijke vergoeding volgen en de transitievergoeding blijft verschuldigd. Een op non-actiefstelling met behoud van loon, gevolgd door een ontbindingsverzoek, is in twijfelgevallen de voorzichtiger route.
Veelgestelde vragen
Hoe snel moet een ontslag op staande voet worden gegeven?
Onverwijld na de ontdekking. Kort onderzoek en het horen van de werknemer zijn toegestaan, maar dagen laten verstrijken maakt het ontslag aantastbaar.
Hoe lang is er om het aan te vechten?
Twee maanden na het einde van de arbeidsovereenkomst. Dat is een vervaltermijn.
Kan de reden achteraf worden aangevuld?
Nee. De reden moet gelijktijdig met het ontslag worden meegedeeld en kan daarna niet worden gewijzigd of uitgebreid.
Bestaat er WW na een ontslag op staande voet?
In de regel niet, omdat het UWV verwijtbare werkloosheid aanneemt. Wordt het ontslag vernietigd of komt er een regeling, dan verandert die beoordeling.