Verjaring en wettelijke verhoging
Een loonvordering verjaart vijf jaar na de dag waarop het loon opeisbaar werd. Die termijn kan worden gestuit met een schriftelijke aanmaning of mededeling, waarna een nieuwe termijn begint.
Bij te late betaling is de werkgever een wettelijke verhoging verschuldigd. Die loopt op tot maximaal vijftig procent van het achterstallige loon: vijf procent per dag vanaf de vierde werkdag na de betaaldag, tot een maximum. De rechter kan de verhoging matigen, en doet dat in de praktijk regelmatig.
Daarnaast is wettelijke rente verschuldigd over het te laat betaalde bedrag.
Eenzijdige wijziging
Bevat het contract een eenzijdig wijzigingsbeding, dan mag de werkgever een arbeidsvoorwaarde alleen wijzigen bij een zodanig zwaarwichtig belang dat het belang van de werknemer daarvoor naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid moet wijken. Dat is een zware toets.
Ontbreekt zo'n beding, dan geldt de norm van goed werknemerschap: bij gewijzigde omstandigheden op het werk kan een redelijk voorstel van de werkgever moeten worden aanvaard, tenzij aanvaarding in redelijkheid niet van de werknemer kan worden gevergd.
Het schrappen van een structurele toeslag of het verlagen van salaris zonder compensatie strandt in de regel op deze toets.
Vakantiedagen
Wettelijke vakantiedagen bedragen vier keer de overeengekomen arbeidsduur per week. Die dagen vervallen zes maanden na het einde van het jaar waarin ze zijn opgebouwd, tenzij de werknemer redelijkerwijs niet in staat is geweest ze op te nemen.
Bovenwettelijke dagen, die uit contract of cao voortvloeien, verjaren pas na vijf jaar. Bij einde dienstverband worden resterende dagen uitbetaald.
Op de werkgever rust een informatieplicht: hij moet de werknemer tijdig wijzen op openstaande dagen en de vervaltermijn. Doet hij dat niet, dan blijven de dagen bestaan.
Overwerk, toeslagen en de cao
Is een cao algemeen verbindend verklaard of is de werkgever gebonden, dan werken de cao-bepalingen rechtstreeks door in de arbeidsovereenkomst. Afwijken ten nadele van de werknemer is dan niet mogelijk, ook niet met instemming.
Structurele toeslagen, zoals een ploegentoeslag of een vaste overwerkvergoeding, kunnen na verloop van tijd een verworven arbeidsvoorwaarde worden. Bepalend zijn onder meer de duur, de regelmaat en of de werkgever de indruk heeft gewekt dat het blijvend was.
Loonstrook en eindafrekening
De werkgever moet bij elke betaling een loonstrook verstrekken waarop het brutoloon, de samenstelling, de inhoudingen en het aantal gewerkte uren staan. Bij einde dienstverband volgt een eindafrekening met vakantiegeld, resterende vakantiedagen en eventuele bonus.
Controleren loont: fouten in de eindafrekening blijven anders vaak jaren onopgemerkt, terwijl de vordering ondertussen verjaart.
Veelgestelde vragen
Hoe lang kan achterstallig loon worden gevorderd?
Vijf jaar na opeisbaarheid. Die termijn kan worden gestuit met een schriftelijke aanmaning, waarna een nieuwe termijn begint.
Mag een werkgever het salaris eenzijdig verlagen?
Alleen bij een zwaarwichtig belang en meestal alleen met een eenzijdig wijzigingsbeding. Zonder compensatie houdt zo'n wijziging zelden stand.
Wanneer vervallen vakantiedagen?
Wettelijke dagen vervallen zes maanden na het jaar van opbouw, tenzij de werknemer ze redelijkerwijs niet kon opnemen of de werkgever niet heeft gewaarschuwd. Bovenwettelijke dagen verjaren na vijf jaar.
Wat is de wettelijke verhoging?
Een verhoging van maximaal vijftig procent van het achterstallige loon bij te late betaling. De rechter kan die matigen.